مجموعه آموزشی ملل اداره آموزش و پرورش ناحیه 3 استان اصفهان

4 شهریور؛ روز جشن شهریورگان

چهارمین روز از ماه شهریور در گاهشماری زرتشتی، جشن شهریورگان است. در گاهشماری خیامی به دلیل ۳۱ روزه بودن ۶ ماه نخست سال، این جشن ۵ روز به جلو برده شده و در سی ام مرداد ماه است.

شهریورگان یا آذرجشن از جمله جشن‌های دوازدگانه سال ایران باستان بوده است و از شمار جشن‌های آتش بوده است. روز چهارم از هر ماه به نام شهریور است و چهارم ماه شهریور جشن شهریورگان است. امروزه زرتشتیان این جشن را به عنوان روز پدر درنظر می‌گیرند. زیرا شهریور ویژگی نرینه دارد. در باور زرتشتی سه امشاسپند ویژگی نرینه (وهومن و اشاوهیشتا و خشتره وئیریه) و سه امشاسپند ویژگی مادینه (سپنته آرمئیتی و خورداد و امرداد) دارند. بنابراین، شهریور که نماد مردانه است و هم نمادی از نیرومند در کنار فروتنی و دهشمندی و شهریاری بر خویشتن است، می‌تواند بهترین توصیف از پدران نیکو باشد.

همچنین، برخی‌ها این روز را روز زادروز کوروش می‌دانند. امروزه در جشن شهریورگان زرتشتیان در نیایشگاه‌ها گرد هم آمده و به شادی و همچنین نیایش همگانی می‌پردازند.

ما نیز این روز را به پدران عزیز میهن شادباش می‌گوییم.

واژه شهریور در گات‌ها «خشتره وئیریه» است که بعدها به شکل ساده شده شهریور تبدیل شده است. «خشتره» به معنای شهریاری و «وئیریه» به معنای آرزو شده است. بنابراین، خشتره وئیریه به گفتار ساده «شهریاری آرزو شده» می‌شود.

به موجب یزدان‌شناسی اوستایی، شهریور میان امشاسپندان یا ملائک و ایزدان شش‌گانه از لحاظ مرتبه و مقام دومین است. اول بهمن و دوم شهریور. این نام در اوستا خشتر وئیریه آمده که جزء اول به معنی کشور و پادشاهی و جزء دوم به معنی آرزو شده است. پس رویهم به معنی پادشاهی یا کشور آرزو شده و مجازاً به مفهوم عام از آن بهشت نیز اراده شده است.

چنانکه همه امشاسپندان دارای دو وجه مینوی و زمینی هستند این امشاسپند در جهان مینوی نماینده قدرت و شهریاری مطلقه اهورامزدا و در زمین نگاهبانی و سرپرست فلزات و جنگ ابزارها و سلاح‌ها به او محول است. ما نمی‌دانیم چرا شهریورگان از شمار جشن‌های آتش به شمار می‌رفته است.

چنانکه گفته شد این فرشته مظهر سلطنت آسمانی و قدرت رحمانی است و همیشه خواهان فر و بزرگی و نیرومندی است. در جهان مادی، نگهبان زر و سیم و فلزات دیگر و دستگیر بینوایان و فرشته رحم و مروت است. پادشاهان دادگر تحت و حمایت این فرشته مقتدر هستند. نظر به همین صفات پاک است که ایرانیان قدیم این روز را جشن می‌گرفتند و به فقرا طعام می‌دادند. چون این جشن به پادشاهان دادگر بستگی دارد که نماینده سلطنت آسمانی هستند، لذا معمولا در این جشن باید به حضور پادشاهان بروند و شادباش بگویند.

ابوریحان در صفحه ۲۵۱ ترجمه آثار و الباقیه می‌نویسد (شهریور ماه روز چهارم آن شهریور روز است و آن به مناسبت توافق دو اسم جشن است و آن را شهریورگان گویند . معنی شهریور دوستی و آرزو است، شهریور فرشته ای است که به جواهر هفت‌گانه از قبیل طلا و نقره و دیگر فلزات که برقراری صنعت و دوام دنیا و مردم به آنها بستگی دارد موکل است)

برای جشن شهریورگان از دو گونه دیگر می‌توان برتری قائل شد:

اول اینکه در این ماه محصولات کشت و زرع جمع آوری می‌شود و چون معمولا برای به دست آوردن نتیجه هر کاری جشن و شادی لازم است، لذا شهریورگان به مناسبت نتیجه گرفتن از نعمت کشت و کار و به دست آوردن محصولات بخصوص برای کشاورزان بهترین جشن وشادی است و در واقع جشن سر خرمن است.دوم اینکه در این ماه پاییزه‌کاری شروع می‌شود و چون معمولا هر کار نیکی را با شادی باید آغاز کرد از این لحاظ جشن شهریورگان را می‌توان آغاز فصل جدید دیگری از هنگام کشت و زرع دانست و آنرا مورد احترام قرار داد با دلایلی که ذکر شد جشن شهریورگان به خصوص برای کشاورزان از لحاظ جمع‌آوری محصول و به دست آوردن خرمن و همچنین از نقطه‌نظر شروع به کار پاییزه بهترین جشن و شادمانی است و به همین جهت نسبت به آن احترام زیادی قائل بودند و با شادی فراوان مراسم آنرا بجای می‌آوردند.

در جشن شهریورگان مردم در خانه‌ها آتش می‌افروختند و ستایش خداوند و شکر نعمت‌های او را به جای می‌آوردند. در خانه‌ها اغلب مهمانی برپا کرده و خوراک‌های متنوع و ویژه تدارک می‌دیدند و به مناسبت تغییر هوا، شب‌هنگام در بام‌ها نیز آتش روشن می‌کردند. امروزه متأسفانه بقایای جشن شهریورگان نیز میان زرتشتیان فراموش شده و فقط برخی از خانواده‌های قدیم در کرمان به گونه محدودی این جشن را برگزار می‌کنند.

 

در همین روز:

زادروز داراب (کوروش)

روز پدر در ایران باستان

روز کارمند

افتتاح راه آهن سراسری ایران (۱۳۱۷ شمسی)

صدور قطعنامه ۶۲۰ شورای امنیت علیه کاربرد سلاح شیمیایی توسط عراق (۱۳۶۷ شمسی)

درگذشت «مهدی اخوان ثالث» شاعر معاصر (۱۳۶۹ شمسی)

تولد «مرتضی ممیز»، گرافیست برتر ایران (۱۳۱۵ شمسی)

حمله «سلطان محمود غزنوی» به سیستان و انقراض سلسله‏ صفاریان (۳۸۹ قمری)

تولد «خواجه نظام‌الملک» وزیر دانشمند سلجوقی (۴۰۸ قمری)

کتابخانه ملی کنگره آمریکا در واشنگتن دی‌سی، توسط نیروهای بریتانیا تخریب شد. (۱۸۱۴ میلادی)

روز ملی و استقلال «اروگوئه» از استعمار اسپانیا (۱۸۲۵ میلادی)

حمله نیروهای شوروی و انگلیس به ایران در جریان جنگ جهانی دوم (۱۹۴۱ میلادی)

تسلیم رومانی به متفقین و اعلان جنگ به آلمان در جریان جنگ جهانی دوم (۱۹۴۴ میلادی)

روز استقلال «روسیه سفید» (بلاروس) از اتحاد جماهیر شوروی سابق (۱۹۹۱ میلادی)



نظرات خوانندگان
تا کنون هیچ نظری درباره این مطلب ثبت نشده است
نظر جدید
نام*
ایمیل
نظر*

متن تصویر*
مشاهده لیست تمام مطالب...